Centrum Humanistyki Otwartej (CHO) to jednostka uniwersytecka o charakterze badawczym. Została utworzona w roku 2018 dla prowadzenia badań nad związkami między prawem i kulturą. CHO dąży do syntetyzowania wiedzy o relacjach prawo-kultura badając konkretne procesy wytaczane dziełom kultury oraz inicjatywy prawne zgłaszane przez twórców. Działalność CHO służy podnoszeniu znajomości prawa dotyczącego kultury, a także udrożnieniu wymiany między naukami humanistycznymi i społecznymi w ramach edukacji uniwersyteckiej.
Od roku 2021 CHO w swoich pracach koncentruje się na relacjach prawo-kultura w Polsce po roku 1989. Badania takie stają się w Polsce (a także w Europie i na świecie) coraz pilniejsze przynajmniej ze względu na dwie kwestie: poszerzający się wpływ prawa na życie publiczne (zjawisko to jest nazywane jurydyzacją świata społecznego) oraz alienację języka prawnego (uważanego za niezrozumiały i niebezpieczny w swojej odrębności). Prawo służy zatem stopniowej kapitalizacji kultury, ale jest też angażowane do obrony jej społecznych wartości. Dla uchwycenia tych wieloznaczności konieczne jest wyjście poza analizę prawniczą i stworzenie połączeń między prawem i humanistyką oraz uspołecznianie wiedzy na temat relacji między prawem i kulturą.
Dlatego CHO prowadzi badania nad konkretnymi przypadkami (m. in. procesami sądowymi), szukając ogólniejszych prawidłowości dotyczących stanu kultury i jej położenia w Polsce wobec prawa. W związku z aktualnymi badaniami, CHO nawiązuje kontakt ze specjalistami niezależnymi, którzy zajmują się wąskimi zagadnieniami (prawo autorskie, znaki towarowe, własność intelektualna i inne). Specyfiką wyróżniającą CHO na tle innych ośrodków krajowych i zagranicznych jest także prowadzenie rozmów z artystami, którzy w swojej działalności przekładają problematykę prawną na dzieła artystyczne.
osoby
Przemysław Czapliński - Dyrektor
Profesor zwyczajny; historyk literatury polskiej i europejskiej XX i XXI wieku, eseista, tłumacz, krytyk. Współtwórca Centrum Humanistyki Otwartej (UAM). Członek redakcji czasopisma "Teksty Drugie". Autor książek - ostatnio: "Poruszona mapa. Wyobraźnia geograficzno-kulturowa polskiej literatury przełomu XX i XXI wieku" (2016, przetłumaczona na j. francuski), "Literatura i jej natury" (współautorzy: Joanna B. Bednarek, Dawid Gostyński, 2017), "Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976–2020" (2024). Współredaktor tomów zbiorowych - ostatnio: "O jeden las za daleko. Demokracja, kapitalizm i nieposłuszeństwo ekologiczne w Polsce" (współredakcja: J. B. Bednarek, D. Gostyński; 2019), "Tożsamość po pogromie. Świadectwa i interpretacje Marca ’68" (współred.: Alina Molisak, 2019); "To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii" (współred. J.B. Bednarek, 2022). Laureat nagród: im. Ludwika Frydego (1997), Fundacji im. Kościelskich (1998), im. Kazimierza Wyki (2004), im. Jana Długosza (2017), Marszałka Województwa Wielkopolskiego (2019), im. Tadeusza Kotarbińskiego (2025). Przedmiotem jego badań jest literatura (polska) i problemy późnej nowoczesności.
Joanna B. Bednarek - Sekretarzyni
Historyczka literatury i kultury współczesnej, dr nauk humanistycznych. Redaktorka naczelna dwutygodnika "CzasKultury.pl". Współautorka książki "Literatura i jej natury". Współredaktorka kilku tomów zbiorowych - ostatnio: "O jeden las za daleko. Demokracja, kapitalizm i nieposłuszeństwo ekologiczne w Polsce" (2019), "Poznańska Nagroda Literacka 2015-2020" (2021), "To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii" (2022). Publikowała m.in. w "Pamiętniku Teatralnym", "Tekstach Drugich", "Czasie Kultury", "Małym Formacie". Członkini zespołów w projektach "Przed prawem. Sojusze i konflikty między literaturą, sztuką i prawem w Polsce 1989-2020" oraz "Polskie nagrody literackie po 1989 roku". Członkini Kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza, a także dumna dziekanka Wydziału Stromej Humanistyki na Uniwersytecie Muri im. Franza Kafki. Badawczo interesuje się strategiami i taktykami naruszania kultury prawomocnej.
Rada naukowa
..